Dava Harcı Hesaplama

Dava harcı hesaplama işlemleri; 492 sayılı Harçlar Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Gider Avansı Tarifesi ve Türkiye Barolar Birliği vekâlet pulu düzenlemeleri uyarınca hukuk mahkemelerinde dava açılırken mahkeme veznesine peşin yatırılması gereken harç, tebligat ve gider avansı kalemlerini kuruşu kuruşuna belirlemenizi sağlar.

492 Sayılı Harçlar Kanunu Kapsamında Dava Harcı Hesaplama Esasları

Türk yargı sisteminde mahkemelere erişim ve dava ikame edilmesi belirli mali yükümlülüklere bağlanmıştır. Anayasa'nın 73. maddesi ve 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince yargı harçları devletin yargı hizmeti karşılığında aldığı kamu alacaklarıdır. Dava açılışında ödenen tutarlar yargılama giderlerinin peşin avansı mahiyetindedir.

1. Nispi Harca Tabi Davalar ve Binde 68,31 Oranı

Konusu para olan veya para ile değerlendirilmesi mümkün bulunan (tazminat, alacak, ecrimisil, tapu iptali ve tescil, ortaklığın giderilmesi vb.) uyuşmazlıklarda nispi harç uygulanır. 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (1) sayılı Tarife uyarınca karar ve ilam harcı dava değerinin binde 68,31'i olarak hesaplanır. Bu tutarın dörtte biri (1/4) dava açılışında peşin harç olarak mahkeme veznesine yatırılır; kalan 3/4'lük bakiye karar kesinleştiğinde haksız çıkan taraftan tahsil edilir.

2. Maktu Harca Tabi Davalar

Konusu para ile ölçülemeyen (tahliye davaları, boşanma, velayet, tespit davaları, itirazın kaldırılması ve şikayet başvuruları) davalarda ise dava değerine bakılmaksızın her yıl Maliye Bakanlığı'nca belirlenen sabit maktu karar ve ilam harcı alınır. Maktu harca tabi davalarda dava sonunda ilave nispi harç doğmaz.

3. HMK Uyarınca Gider Avansı ve Delil Avansı Yatırma Zorunluluğu

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 114/1-g gereğince gider avansının yatırılmış olması dava şartıdır. Gider avansı; davalı tarafa tebligat çıkarılması, kurumlara yazılacak müzekkerelerin posta giderleri ve dosya masraflarını karşılar. Dava sırasında keşif yapılacak veya bilirkişi incelemesine başvurulacaksa, mahkemenin vereceği kesin süre içinde delil avansının da tamamlanması gerekir.

Örnek Senaryo ile Dava Harcı Hesaplama

Asliye Hukuk Mahkemesi'nde 1 davalıya karşı açılan 200.000 TL değerindeki bir alacak veya tazminat davasında dava açılışında ödenecek harç ve masraflar şu şekilde şekillenir:

• Başvurma Harcı: 622,70 TL
• Peşin Nispi Harç (200.000 TL × 0,06831 ÷ 4): 3.415,50 TL
• Vekâlet Harcı ve Baro Pulu: 195,00 TL
• HMK Gider Avansı (Sabit Gider + 1 Davalı Tebligatı): 1.130,00 TL
• Dava Açılışında Ödenecek Toplam Peşin Gider: 5.363,20 TL

Dava Harçları ve Masrafları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Dava kazanıldığında peşin ödenen harçlar ve masraflar geri alınabilir mi?
Evet. HMK m. 326 uyarınca yargılama giderleri aleyhine hüküm verilen (davayı kaybeden) tarafa yükletilir. Davacı davayı kazandığında açılışta ödediği tüm peşin harç, gider avansı ve vekâlet ücretini ilamlı icra yoluyla karşı taraftan tahsil eder.

Harç muafiyeti hangi davalarda uygulanır?
İş mahkemelerinde işçiler tarafından açılan kıdem, ihbar, fazla mesai davalarında işçiler peşin karar harcından muaftır; harç davanın sonunda haksız çıkan işverenden tahsil edilir. Tüketici mahkemelerinde tüketiciler de belirli harç kalemlerinden muaf tutulmuştur.